‘Is it me or my disorder?’

Het was een bijzondere mijlpaal: het tiende Kerstsymposium van de Cliëntenraad Arkin in het Polanentheater. Een evenement dat traditiegetrouw ruimte biedt voor reflectie, inspiratie en verbinding. Er werd gepraat, geluisterd en na afloop gediscussieerd.  

Keynotespreker prof. dr. Sanneke de Haan vertelde over het concept van zelf-ziekte ambiguïteit. Dit fenomeen verwijst naar de verwarring die mensen ervaren over de vraag of hun problemen voortkomen uit hun ziekte, medicatie, of hun eigen persoonlijkheid. 

Het 10e Kerstsymposium markeerde ook een afscheid. Maaike Riemersma, drijvende kracht achter dit jaarlijks evenement gaat in mei 2025 met pensioen. Als bureaumanager geeft zij leiding aan het secretariaat en de ondersteuners van de cliëntenraad. Met haar kon de cliëntenraad zich verder professionaliseren tot een proactief, samenwerkend maar ook kritisch adviesorgaan van Arkin.

Zingeving centraal  

In het meerjarenplan van de Cliëntenraad voor 2023-2024 staat zingeving centraal. De Cliëntenraad benadrukt hierbij dat herstel niet alleen gaat over het te boven komen van een diagnose, maar juist over het opnieuw vormgeven van een waardevol leven.  

Inspirerende gastspreker: Sanneke de Haan 

Bij deze filosofische insteek paste keynotespreker prof. dr. Sanneke de Haan perfect. Als bijzonder hoogleraar Psychiatrie en Filosofie aan de Erasmus School of Philosophy van de Erasmus Universiteit Rotterdam, onderzoekt zij existentiële vragen rondom psychische stoornissen. Wat betekent het om een psychische aandoening te hebben? 

Haar project ‘Is it me or my disorder?’ raakt aan een kernvraag: in hoeverre worden onze ervaringen gevormd door onze kwetsbaarheden, zoals een depressie, of door de invloed van medicatie? ‘Kan ik mijn gevoelens en gedachten vertrouwen? Zijn mijn reacties normaal? En wat zegt mijn aandoening over wie ik ben? Is het deel van mij?’ 

Eenzaamheid, stigma en zelfacceptatie 

Psychische aandoeningen hebben invloed op hoe mensen zichzelf zien, hoe ze zich voelen en hoe ze de wereld ervaren. Een diagnose kan hierbij steun geven. Het laat zien dat je niet de enige bent met deze problemen. Maar een diagnose kan ook zorgen voor schaamte en (zelf)stigma en de eenzaamheid vergroten. Het zoeken naar wie je bent kan soms vermoeiend voelen, alsof je nooit “af” bent. Zelfacceptatie is daarom vaak helender dan de drang om jezelf te veranderen. 

Conclusie: De presentatie en de discussie na afloop lieten zien dat nadenken over deze thema’s belangrijk is. Het helpt niet alleen in de zorg, maar ook in hoe de samenleving naar psychische problemen kijkt. Of zoals vanuit het publiek werd geopperd: “Moet het onderwerp zingeving niet terug naar de spreekkamers?” 

Sanneke de Haan sloot haar verhaal af met een belangrijke kerstboodschap “Zelfkennis is niet iets dat je alleen doet, maar iets wat je samen ontdekt. Leef in vrede met jezelf en je eigenaardigheden en met elkaar.”